Yazar: Cao Beidan

“Çin’in Makao Özel İdari Bölgesi Üçüncü Beş Yıllık Ekonomik ve Sosyal Kalkınma Planı (2026-2030)” 18 Ağustos’ta yayımlandı.

Plan, Makao’nun önümüzdeki beş yıldaki ve daha uzun vadeli kalkınmasına yönelik kapsamlı bir yol haritası ortaya koyuyor. Kamuoyundaki değerlendirmelerde planın, Makao’ya özgü “bir ülke, iki sistem” uygulamasının başarıyla sürdürülmesinde bir örnek oluşturduğu belirtiliyor. Planın ayrıca Makao’nun yüksek kaliteli kalkınmasına yön verecek dönüm noktası niteliğinde bir belge olduğu ifade ediliyor.

Makao’nun Üçüncü Beş Yıllık Planı’nın önemini anlamak için bölgenin karşı karşıya bulunduğu yeni koşulları değerlendirmek gerekiyor. Dünya, son yüzyılda görülmemiş değişimlerin hız kazandığı bir dönemden geçerken, küresel ekonomik toparlanma zayıf seyrediyor ve dış koşullardaki belirsizlik ile istikrarsızlık giderek artıyor.

Buna karşılık Çin ekonomisinin sağlam temelleri, güçlü dayanıklılığı ve geniş potansiyeli varlığını koruyor. Çin ekonomisinin uzun vadeli olumlu seyrini destekleyen koşullar ve temel eğilimler değişmezken, bu durum Makao’ya ekonomik çeşitliliği artırması ve halkın yaşam koşullarını iyileştirmesi için geniş imkânlar sunuyor.

Makao ekonomisindeki toparlanmanın güçlü seyrini korumasına ve hükümetin mali kaynaklarının görece yeterli olmasına rağmen, ekonomik yapının belirli sektörlere bağımlı olması gibi sorunlar henüz tamamen çözülebilmiş değil. Halkın yaşamını doğrudan ilgilendiren bazı alanlarda da giderilmesi gereken sorunlar bulunuyor.

Bu koşullar dikkate alınarak hazırlanan Üçüncü Beş Yıllık Plan’da 35 temel ekonomik ve sosyal kalkınma göstergesi ve 310 öncelikli çalışma yer alıyor. Somut ve aşamalı hedefler içeren plan, açık biçimde belirlenmiş öncelikleri ve güçlü uygulama tedbirleriyle dikkati çekiyor.

Plan aynı zamanda “bir ülke, iki sistem” ilkesinin sağladığı kurumsal avantajları da yansıtıyor. Makao bölgesinin kalkınma hedefleri, ülkenin On Beşinci Beş Yıllık Planı ile uyumlu hâle getirilirken, kalkınma ve güvenliğin birlikte ele alınması öngörülüyor. Makao’nun ülkenin genel kalkınma sürecine daha etkin biçimde katılması ve bu sürece katkı sağlaması hedefleniyor.

Plan ayrıca yürütmenin öncülüğündeki yönetim sisteminin avantajlarından yararlanılmasını öngörüyor. Makao Özel İdari Bölgesi’nin, İdare Amiri’nin liderliğinde önemli görevleri ve reform tedbirlerini planlayıp uygularken demokratik istişareye ve geniş toplumsal mutabakata önem vermesi amaçlanıyor.

Önümüzdeki beş yılda Makao’nun yüksek kaliteli kalkınmada yeni bir aşamaya geçmesi hedefleniyor.

Güvenlik, kalkınmanın temel koşulu olarak öne çıkıyor. Planda belirlenen sekiz kalkınma hedefinin ilk sırasında, “kapsamlı ulusal güvenlik anlayışının eksiksiz biçimde uygulanması” yer alıyor.

Ekonominin ölçülü biçimde çeşitlendirilmesi ise Makao’nun kalkınma stratejisinin temel unsurlarından birini oluşturuyor. Geçmişte büyük ölçüde şans oyunları sektörüne dayanan Makao ekonomisinde son yıllarda önemli bir dönüşüm yaşanıyor. Şans oyunları dışındaki sektörlerin oluşturduğu katma değer, 2024 yılında toplamın yüzde 56,7’sine ulaştı. Plana göre bu oranın 2030 yılına kadar yerel gayrisafi yurt içi hasılanın yaklaşık yüzde 60’ına çıkarılması hedefleniyor.

Çin’in On Beşinci Beş Yıllık Plan döneminde yüksek düzeyli dışa açılmayı sürdürmesi de Makao bölgesinin kalkınmasına yeni fırsatlar sunacak.

Makao, önümüzdeki beş yılda “Kuşak ve Yol”un ortak inşasına katılan ülkelerin yanı sıra Portekizce ve İspanyolca konuşulan ülkelerle farklı alanlardaki iş birliğini güçlendirecek. Bölgenin ayrıca Doğu ve Batı medeniyetleri arasındaki etkileşim ve karşılıklı öğrenme için önemli bir pencere hâline getirilmesi amaçlanıyor.

Bu hedeflerin Makao’nun dış dünyayla bağlantı kuran etkin bir köprü olma rolünü güçlendirmesi, bölgenin kendi kalkınmasına katkı sağlaması ve dünyayla karşılıklı faydaya dayalı ilişkilerini geliştirmesi bekleniyor.